22 pa╝ 2021 18:56:19

Zlikwidować chłopstwo!

26/08/2012

Wydrukuj t─Ö stron─Ö

No images for this article

Zawsze z uznaniem i podziwem czyta┼éem lotne eseje profesora J. Majcherka. Po lekturze jego┬á ostatniego artyku┼éu pt: ÔÇ×Hamulcowi modernizacjiÔÇŁ w Gazecie Wyborczej z dnia 8.08.┬á2012 roku┬ápozosta┼é mi tylko podziw... Podziwiam lekko┼Ť─ç s─ůd├│w historiozoficznych profesora, logik─Ö jego wywodu, trafno┼Ť─ç projekt├│w, kt├│re formu┼éuje, jako lekarstwo na polsk─ů modernizacj─Ö.


Trafnie os─ůdza wielowiekow─ů i z┼éowrog─ů rol─Ö szlachty-ziemia┼ästwa w naszej polskiej historii. Pomija tylko fakt, ┼╝e przedmiotem owej z┼éowrogiej, nie maj─ůcej precedensu w skali┬á i nasileniu┬á w Europie, eksploatacji i uciemi─Ö┼╝enia byli ch┼éopi, sprowadzeni do roli ÔÇ×rozumnych narz─ÖdziÔÇŁ ÔÇô jak powiedzia┼éby ┬ástarszy jego kolega - Stagiryta. Nie posiadali ┼╝adnych praw obywatelskich i ludzkich.┬á I oto ten sponiewierany ch┼éop, zdaniem prof. Majcherka, po odzyskaniu niepodleg┼éo┼Ťci ÔÇ×z podglebia spo┼éecznegoÔÇŁ przerodzi┼é si─Ö w┬á ┼╝ywio┼é polityczny, dzi─Öki uw┼éaszczeniu przez zaborc├│w, zdominowa┼é scen─Ö polityczn─ů i ÔÇ×zacz─ů┼é blokowa─ç rozw├│j krajuÔÇŁ. Ani J. Bojko, ani I. Solarz nie marzyli o takim ÔÇ×przerodzeniu si─ÖÔÇŁ(ch┼éopa) w ┼╝ywio┼é polityczny, zdolny do samodzielno┼Ťci w procedurach demokracji. Wr─Öcz przeciwnie, ruch ludowy, kt├│ry zrodzi┼é si─Ö w ko┼äcu XIX wieku ca┼é─ů energi─Ö skierowa┼é na walk─Ö o elementarne prawa obywatelskie wsi, na walk─Ö z zacofaniem, ciemnot─ů i n─Ödz─ů. Obecno┼Ť─ç reprezentacji w parlamencie nie jest ┼╝adnym symptomem si┼éy i znaczenia. Ch┼éopscy pos┼éowie byli te┼╝ w parlamencie monarchii austriackiej. Dostali si─Ö do parlamentu, bo na wsi mieszka┼éo ponad 70% ludno┼Ťci. Dlaczego nie stanowili si┼éy dominuj─ůcej? Bo wie┼Ť g┼éosowa┼éa w pierwszym rz─Ödzie pod dyktando ko┼Ťcio┼éa i dworu. Potrafili czasem co┼Ť przeforsowa─ç, np. zablokowa─ç wyb├│r ordynata Zamojskiego na prezydenta kraju. Ale ju┼╝, oczywistej zdawa┼éoby si─Ö reformy rolnej, nie zdo┼éali wymusi─ç.
Okres┬á┬á mi─Ödzywojenny, to dramatyczna walka wsi o elementarn─ů emancypacj─Ö, o szko┼é─Ö jednolit─ů, kt├│rej m.in. przedstawiciele arystokracji wsi odmawiali. Znana jest wypowied┼║┬á hr.Tarnowskiego o ÔÇ×naturalnej ni┼╝szo┼Ťci m┼éodzie┼╝y ch┼éopskiej i rzemie┼ŤlniczejÔÇŁ, kt├│rej wystarczy szko┼éa┬á ukierunkowana zawodowo - ten plan skutecznie wprowadzi┼é w czasie II wojny ┼Ťwiatowej okupant niemiecki.┬áJe┼Ťli dochodzi┼éo do radykalizacji protest├│w ch┼éopskich, tam owa ÔÇ×modenizacyjnie nastawiona sanacjaÔÇŁ wysy┼éa┼éa policj─Ö na krwawe pacyfikacje (Ma┼éopolska).

Gdzie┼╝ wi─Öc ta si┼éa zdolna blokowa─ç strategie rozwoju? Na czy polega┼éa ÔÇ×dominacja polityczna w┼éa┼Ťcicieli ziemi rolnejÔÇŁ? Czy autor zna jaki┼Ť tekst Wincentego Witosa, w kt├│rym ten┼╝e przeciwstawia si─Ö modernizacji kraju i broni si─Ö przed industrializacj─ů? Nie znam ┼╝adnych przyk┼éad├│w torpedowania idei COP-u, kt├│ry rozwija┼é si─Ö na obszarach, gdzie ruch ludowy by┼é silny! Znam za to liczne ┼║r├│d┼éa (M┼éode pokolenie ch┼éop├│w, red. J├│zef Cha┼éasi┼äski, W-wa 1938 r), gdzie m┼éodzie┼╝ ch┼éopska z entuzjazmem wyra┼╝a si─Ö o modernizacji kraju, w tym i o uprzemys┼éowieniu.

R├│wnocze┼Ťnie w pa┼ästwie polskim II Rzeczypospolitej ÔÇ×do ko┼äca zdominowanej przez ch┼éop├│wÔÇŁ (!!) znikn─Ö┼éo ziemia┼ästwo, odesz┼éo w historyczny niebyt. Zastanawia mnie, w zwi─ůzku z t─ů odwa┼╝n─ů tez─ů prof. Majcherka,┬ákto gra na nosie┬á Muzeum Narodowemu i Krakowianom Dam─ů z ┼üasiczk─ů, i komu Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wyp┼éaci┼éo milion z┼é za zgod─Ö na ogl─ůdanie dzie┼éa L. da Vinci przez Krakowian na Wawelu? Komu zwr├│cono fragment najbardziej presti┼╝owego Ogrodu Saskiego w Warszawie? Kto toczy boje od lat o zwrot Pa┼éacu w Wilanowie? Komu zwr├│cono posiad┼éo┼Ťci, liczne zamki i pa┼éace, skoro tamta z┼éowroga si┼éa wymar┼éa?┬á Postawi─Ö dolary przeciw orzechom, ┼╝e prof. Majcherek, a mo┼╝e i nasze gnu┼Ťne pa┼ästwo ockn─ů si─Ö, gdy kolejni potomkowie Czartoryskich, Potockich, Branickich udowodni─ů swe prawa ÔÇ×w┼éasno┼ŤciÔÇŁ do ┼üazienek i Wawelu!

Za to z┼éowroga rola ch┼éopstwa nie sko┼äczy┼éa si─Ö w nowej Polsce. Autor obwinia ch┼éop├│w i parti─Ö ludow─ů┬á o ÔÇ×usilne i obstrukcyjne staraniaÔÇŁ, aby utrzyma─ç w Polsce archaiczny model gospodarowania┬á i przeciwstawi─ç si─Ö jakimkolwiek tendencjom reformatorskim! Jest to zarzut kuriozalny. W czasach PRL-u jedyn─ů rol─ů kogokolwiek poza kierownictwem partii komunistycznej by┼éa rola potakiewicza. Partia ludowa mog┼éa co najwy┼╝ej zabra─ç g┼éos w sprawie koloru i rozmiaru wie┼äc├│w do┼╝ynkowych. Ch┼éop i wie┼Ť by┼éa podobnie jak w Rzeczypospolitej szlacheckiej mierzw─ů historii a nie jej podmiotem.

Tzw. uprzemys┼éowienie (cokolwiek by nie powiedzie─ç o jego racjonalno┼Ťci), dokona┼éo si─Ö w pierwszym rz─Ödzie kosztem wsi i ch┼éopa, bez pytania ich o zdanie. ┬áPa┼ästwo w okresie PRL-u skutecznie zast─ůpi┼éo szlacht─Ö i gn─Öbi┼éo wie┼Ť na r├│┼╝ne sposoby, m.in. za op├│r przeciw kolektywizacji. Czy trzeba przypomina─ç tzw. ÔÇ×obowi─ůzkowe dostawyÔÇŁ ÔÇô czyst─ů form─Ö pa┼äszczyzny.┬á Nale┼╝y tak┼╝e ┬á┬ázapyta─ç prof. Majcherka, dlaczego ┼Ťrednia d┼éugo┼Ť─ç ┼╝ycia na wsi by┼éa o kilka lat ni┼╝sza ni┼╝ w mie┼Ťcie? Dlaczego parytet tej "dominuj─ůcej warstwyÔÇŁ by┼é c. 30% ni┼╝szy ni┼╝ ludno┼Ťci miejskiej. Zmieni┼é si─Ö na lepsze dopiero pod wp┼éywem dotacji z Unii (znowu ten gest zaborc├│w; dawniej uwolnili ch┼éopa polskiego spod w┼éadzy polskiej szlachty, a dzi┼Ť podnosz─ů poziom jego ┼╝ycia wbrew i na szkod─Ö ÔÇ×si┼é modernizuj─ůcych Polsk─ÖÔÇŁ. Czy autor s┼éysza┼é o tzw. ÔÇ×ch┼éopo-robotnikachÔÇŁ i czy znana mu jest ┼Ťrednia d┼éugo┼Ť─ç ich ┼╝ycia? Czy s─ůdzi, ┼╝e ch┼éopi z mi┼éo┼Ťci do partii i rz─ůdu podejmowali mordercze wysi┼éki pracy na dwu etatach na budowach socjalizmu i na gospodarstwie, czy mo┼╝e dlatego, aby ich dzieci mia┼éy co je┼Ť─ç? Struktura demograficzna i stan gospodarczy wsi s─ů owocem znacznie bardziej skomplikowanych zjawisk i proces├│w ni┼╝ wp┼éywy demonizowanej przez prof. Majcherka partii ludowej. Czy w warunkach tzw. ÔÇ×migracji wahad┼éowejÔÇŁ mia┼éa jak─ůkolwiek szans─Ö kultura duchowa ┼Ťrodowiska wsi? Ona istotnie zamar┼éa, ale czy to co j─ů zast─ůpi┼éo zas┼éuguje na aprobat─Ö?

Tu miejsce na szersz─ů uwag─Ö o kulturze w og├│le, ale szczeg├│lnie kulturze wsi. Deprecjonowanie kkultury ch┼éopskiej, nazywanej niekiedy ÔÇ×kultur─ů s┼éo┼äcaÔÇŁ,┬áw odr├│┼╝nieniu od kultury miejskiej zwanej ÔÇ×kultur─ů zegarkaÔÇŁ,┬á┬ájest┬á ┼╝enuj─ůcym uproszczeniem, szczeg├│lnie w wykonaniu filozofa. Nie mo┼╝na sprowadza─ç do prostackich s─ůd├│w stylu ┼╝ycia, prze┼Ťwiadcze┼ä egzystencjalnych jakiej┼Ť grupy, tylko dlatego, ┼╝e nie odpowiada nam jej poetyka lub tre┼Ťci. Warto┼Ťciowanie kultury zosta┼éo zaniechane przez etnolog├│w jeszcze na pocz─ůtku XX w. Pozwalali sobie na nie tylko wyznawcy system├│w totalnych.

Polska, ┬ázwana III Rzeczypospolit─ů dla kultury wiejskiej jest epok─ů likwidatorstwa. Zlikwidowano tysi─ůce ┼Ťwietlic, tzw. klubo-kawiarni, ob┼Ťmianych kabaretowo, ale mimo to znacz─ůcych w pejza┼╝u kultury materialnej. Zlikwidowano tysi─ůce bibliotek wiejskich, kilka tysi─Öcy ma┼éych szk├│l, symboli awansu i emancypacji. Tak zestepowiona przestrze┼ä spo┼éeczna┬á wsi zrodzi┼éa nowa formu┼é─Ö ┼╝ycia kulturalnego: przed telewizorem. Automatycznie zlikwidowa┼éa wszelkie formy bezinteresownych kontakt├│w mi─Ödzyludzkich. Nie wiem czy by┼éa przed takimi zmianami ucieczka, szczeg├│lnie┬á w odniesieniu do owej kultury telewizyjno- inernetowej. Natomiast owa zasada likwidatorstwa, wszystkiego co nie mie┼Ťci si─Ö w rachunku ekonomicznym, opr├│cz tego, ┼╝e realizuje gom├│┼ékowsk─ů ide─Ö zarz─ůdzania rozwojem, jest jednym z najbardziej prymitywnych odruch├│w wyznawc├│w sakralnej idei wolnego rynku i niewidzialnej r─Öki rynku, kt├│ra w ich g┼éowach zast─ůpi┼éa r─Ök─Ö opatrzno┼Ťci.

Tak wi─Öc, to nie wie┼Ť ┼╝y┼éa w czasach PRL-u na czyjkolwiek koszt. To wie┼Ť by┼éa mierzw─ů historycznych przemian jakie by┼éy naszym udzia┼éem w czasach realnego socjalizmu. A dzisiaj, to nie wie┼Ť jest kreatorem
polityki przemian, lecz oligarchiczne i polityczne uk┼éady, z kt├│rymi wie┼Ť ma nik┼éy zwi─ůzek. Wspominana ziemia le┼╝─ůca tysi─ůcami hektar├│w od┼éogiem, to w┼éa┼Ťnie ziemie dawnych PGR-├│w. Twierdzenie autora o ziemi ÔÇ×przewa┼╝nie nieuprawianejÔÇŁ na zwyk┼éej wsi jest nieporozumieniem. A ta nieuprawiana, zosta┼éa natychmiast zagospodarowana, kiedy Unia zacz─Ö┼éa dop┼éaca─ç do uprawianych hektar├│w. To, ┼╝e g┼é├│wnie przez┬á ludzi z miasta, zwyk┼éych cwaniak├│w, to tylko dow├│d na operatywno┼Ť─ç i kompetencje pa┼ästwa, kt├│re nie potrafi zapanowa─ç nad podobnymi zjawiskami.

Nikogo nie martwi ca┼ékowity zanik struktur obywatelskich, bierno┼Ť─ç spo┼éeczna Polak├│w, brak zaufania┬á wzajemnego, jedno z najwy┼╝szych wska┼║nik├│w rozwarstwienia spo┼éecznego w┼Ťr├│d kraj├│w OECD┬á (4. miejsce w rankingu 38 kraj├│w). Ale oto, kiedy trzeba pokaza─ç winnych nieudolno┼Ťci i zaniecha┼ä, to ch┼éop i wie┼Ť bardzo si─Ö do tego nadaj─ů. Przekr─Öty i manipulacje podnoszone przez prof. Majcherka, koronny┬á dow├│d degeneracji ch┼éopstwa i jego reprezentacji (?) jest wyra┼║nym nadu┼╝yciem. Jak dowiod┼éy publikacje w tej┼╝e GW ┬áÔÇ×nieprawo┼Ťci ÔÇ× PSL s─ů ma┼éym pikusiem wobec ÔÇ×nieprawo┼ŤciÔÇŁ jakich dopuszcza┼éy si─Ö i dopuszczaj─ů┬á dalej inne podmioty ┼╝ycia politycznego kraju.

I wreszcie sprawa┬á dr├│g naprawy, jakie┬á proponuje prof. Majcherek.┬á Ot├│┼╝ lekarstwem na post─Öp i modernizacj─Ö jest ÔÇ×redukcjaÔÇŁ warstwy ch┼éopskiej. W ten spos├│b autor nawi─ůzuje do najwybitniejszych wzor├│w historycznych strategii rozwi─ůzywania trudno┼Ťci przez likwidacj─Ö. Podarujemy sobie strategie┬á rozwi─ůzywania kwestii spo┼éecznych przez likwidacj─Ö czas├│w jakobi┼äskiej Francji, lub bolszewickiej Rosji. Mamy dostateczn─ů ilo┼Ť─ç rodzimych przyk┼éad├│w budowania ┼éadu spo┼éecznego i post─Öpu cywilizacyjnego poprzez liczebn─ů ÔÇ×redukcj─ÖÔÇŁ. Skutecznie i w miar─Ö humanitarnie likwidowali┼Ťmy spekulant├│w, ku┼éak├│w, elementy antysocjalistyczne, PGR-y. Zatrzymajmy si─Ö tylko przy tym ostatnim przyk┼éadzie, bo doskonale pasuje do tez prof. Majcherka.

W imi─Ö rachunku ekonomicznego postanowiono po┼éo┼╝y─ç kres ┼╝ycia tym niewydarzonym tworom rolniczo-ekonomicznym. Wieszczono same korzy┼Ťci, wr─Öcz skok cywilizacyjny. Uwolniona ekonomika pa┼ästwa od ci─Ö┼╝aru wspomagania niewydolnych gospodarstw rolnych ruszy z kopyta. Do dzisiaj nikt nie rozliczy┼é owych tw├│rc├│w pomys┼éu i doradc├│w premiera Mazowieckiego z koszt├│w tego genialnego przedsi─Öwzi─Öcia.┬á Wyobra┼║nia modernizator├│w nie obejmowa┼éa losu ponad p├│┼é miliona rodzin, kt├│re zosta┼éy t─ů decyzj─ů wrzucone w czarn─ů dziur─Ö wykluczenia i marginalizacji. Brutalnie powiem, ┼╝e starsi pracownicy by┼éych PGR-├│w wymarli lub s─ů na wymarciu. Ale tam ┼╝y┼éo te┼╝ kilkaset tysi─Öcy dzieci i m┼éodzie┼╝y. Co z nimi si─Ö sta┼éo i co dzieje si─Ö dalej? Mo┼╝e prof. Majcherek┬á zajrzy do raportu┬á swojej Kole┼╝anki z Uniwersytetu Pedagogicznego, prof. Danuty Waloszek, kt├│ra bada┼éa losy tych dzieci. Z autopsji i z bada┼ä na moim seminarium magisterskim znam tak┼╝e istot─Ö zjawiska.┬áBrakuje mi kulturalnych okre┼Ťle┼ä na warto┼Ť─ç spo┼éeczn─ů owego balcerowiczowskiego rozwi─ůzania kwestii ludzkiej by┼éych PGR-├│w. Uwa┼╝am oczywi┼Ťcie, ┼╝e przedsi─Öbiorstwa te nale┼╝a┼éo zlikwidowa─ç. Wszystko jednak jest kwesti─ů miary. Je┼Ťli prof. Majcherek da sensowny spos├│b na rozwi─ůzanie sprawy przeludnienia wsi (sprawa podnoszona w polskim parlamencie od 1918 r.) ┬ápowinien dosta─ç nagrod─Ö pa┼ästwow─ů 1. stopnia. Podana jednak recepta ÔÇ×redukcjiÔÇŁ ludno┼Ťci wiejskiej w tonacji prof. Majcherka rodzi alarm: uwaga! Niebezpiecze┼ästwo. A kiedy┼Ť sugerowano, ┼╝e ┼Ťwiatem powinni rz─ůdzi─ç filozofowie!┬á Zachowaj nas Panie!

Zjawiska i sprawy, kt├│re porusza prof. Majcherek s─ů donios┼ée i zas┼éuguj─ů na powa┼╝ny i g┼é─Öboki namys┼é. Nie mo┼╝na ich jednak rozwi─ůzywa─ç w takt melodii, kt├│ra zagra┬á w duszy filozofa. Procesy spo┼éeczne albo dokonuj─ů si─Ö w trybie rewolucji ( i wiemy w├│wczas jak si─Ö dokonuj─ů), albo w trybie ewolucji i w├│wczas┬á wymagaj─ů czasu i rozwagi, i przewidywania skutk├│w. Szermowanie procentami wytwarzanego PKB jest zawodne. Na ca┼éym ┼Ťwiecie rolnictwo ma nik┼éy udzia┼é w wytwarzaniu produktu krajowego. A je┼Ťli rolnik francuski, niemiecki czy du┼äski robi to o niebo efektywniej ni┼╝ rolnik polski, to nie jest to wina polskiego ch┼éopa, ani partii ludowej, lecz z┼éo┼╝onych historycznych uwarunkowa┼ä, kt├│re nigdy nie dzia┼éa┼éy na jego korzy┼Ť─ç. Zanim Dania sta┼éa si─Ö rolnicz─ů pot─Ög─ů, to 150 lat uczy┼éa swych m┼éodych rolnik├│w w Uniwersytetach Ludowych historii, poezjiÔÇŽa jak┼╝e filozofii tak┼╝e. Po co? Pytany o to jeden z tw├│rc├│w Uniwersytet├│w Ludowych Chrystian Kold odpowiedzia┼é, ┼╝e nie wie, ale ci m┼éodzi rolnicy ucz─ůcy si─Ö historii, teatru, poezji ÔÇô ÔÇ×robi─ů potem lepsze mas┼éoÔÇŁ.

Czy w Polsce taka filozofia ma szanse?┬á W ┼╝yciu! Trzy razy odradzaj─ůce si─Ö uniwersytety ludowe, trzy razy zosta┼éy zlikwidowane w imi─Ö rachunku ekonomicznego.

Na marginesie zapytam Profesora jaki procent PKB wytwarza On, ja i kilkadziesi─ůt tysi─Öcy podobnych nam┬á pracownik├│w nauki?┬á Czy proporcjonalnie jeste┼Ťmy lepsi od ch┼éop├│w?┬á Ja w─ůtpi─Ö! Czy w tej sytuacji nie nale┼╝a┼éoby nas cz─Ö┼Ťciowo ÔÇ×zredukowa─ç? Odpowied┼║ zostawiam profesorowi J. Majcherkowi.


Tadeusz Pilch  - profesor  Uniwersytetu Warszawskiego, b. kierownik Katedry Pedagogiki Społecznej UW

Od redakcji: Oczywi┼Ťcie Gazeta Wyborcza odrzuci┼éa tekst Profesora Tadeusz Pilcha i nie zamie┼Ťci┼éa tej polemiki, poniewa┼╝ w tej gazecie nie publikuje si─Ö tre┼Ťci przychylnych ┬áwsi i rolnictwu a ju┼╝ o ludowcach nie wspominamy ÔÇŽ

Nawet 500 zł za spacer z psem bez smyczy

11/04/2021

Nawet 500 zÅé za spacer z psem bez smyczy
┬á 10 kwietnia br. wesz┼éo w ┬á┼╝ycie rozporz─ůdzenie Rady Ministr├│w, kt├│re zmieni┼éo wysoko┼Ť─ç niekt├│rych kar pieni─Ö┼╝nych nak┼éadanych na nas przez policj─Ö bez kierowania sprawy do sadu. Chodzi o mandaty za...

Zwi─ůzek stra┼╝ak├│w ochotnik├│w pracuje nad strategi─ů

27/02/2021

ZwiÄůzek strażaków ochotników pracuje nad strategiÄů
Zwi─ůzek OSP RP pracuje nad strategi─ů Florian 2050. Powo┼éany zosta┼é Zesp├│┼é ds. Strategii odpowiedzialny za przygotowanie projektu oraz realizacj─Ö przyj─Ötego przez Zarz─ůd G┼é├│wny┬á harmonogramu w sk┼éadzie:...

Moda na rękodzieło

22/02/2021

Moda na rÄÖkodzieÅéo
W czasie pandemii coraz wi─Öcej os├│b, w coraz to m┼éodszym wieku, odwiedza ┬ápasmanterie, sklepy z tkaninami, z akcesoriami do bi┼╝uterii czy papiernicze w poszukiwaniu r├│┼╝nych materia┼é├│w do swoich projekt├│w. Powstan─ů...

Zmień wniosek dot. szkody rolniczej

17/10/2020

ZmieÅä wniosek dot. szkody rolniczej
Do 25 pa┼║dziernika br. ka┼╝dy rolnik, kt├│ry chce zmieni─ç wniosek o oszacowanie strat spowodowanych przez susz─Ö, mo┼╝e to zrobi─ç klikaj─ůc ÔÇ×wycofaj wniosekÔÇŁ lub ÔÇ×anuluj podpisÔÇŁ. Jakich wniosk├│w dotyczy...

Zielony Tydzień w Berlinie

18/01/2020

Zielony TydzieÅä w Berlinie
Global Forum for Food and Agriculture (GFFA) to mi─Ödzynarodowe forum po┼Ťwi─Öcone kwestiom polityki rolno-spo┼╝ywczej, kt├│re organizowane jest corocznie w Berlinie. Jest to impreza odbywaj─ůca si─Ö r├│wnolegle z...